W 2026 roku miłośnicy astronomii mogą liczyć na imponujący pokaz kosmiczny: od zaćmień i rojów meteorów po wyjątkowe układy planetarne. Ten rok zapowiada wiele niepowtarzalnych momentów, które rozświetlą nocne niebo i zachwycą kolejne pokolenia obserwatorów.
Będzie to czas bardzo intensywny dla wszystkich, którzy lubią patrzeć w niebo – pojawią się znakomite okazje, by zobaczyć m.in. roje meteorów, planety oraz Księżyc w wyjątkowych konfiguracjach.
20-lecie obserwatorium NASA w Marshall Space Flight Center
W 2026 roku NASA świętuje 20. rocznicę swojego Obserwatorium w Marshall Space Flight Center. Ośrodek ten powstał pierwotnie w 1958 roku jako miejsce testów silników, a w 1968 roku został przekształcony w obserwatorium słoneczne do badań nad Słońcem.
W 2006 roku zmienił profil na obserwatorium księżycowe i meteorowe, co wyznaczyło początek jego współczesnej roli. Dziś odgrywa kluczową funkcję w monitorowaniu uderzeń w powierzchnię Księżyca, badaniu zaćmień, śledzeniu komet oraz mierzeniu aktywności meteoroidów za pomocą zaawansowanych teleskopów i kamer.
Planetarny „pochód” 28 lutego
Pierwszym z najważniejszych zjawisk astronomicznych roku, wskazywanym przez NASA, będzie planetarny „pochód” 28 lutego, kiedy na wieczornym niebie pojawi się aż sześć planet.
Merkury, Wenus, Neptun, Saturn, Uran i Jowisz będą widoczne krótko po zachodzie Słońca. Cztery z tych planet da się zobaczyć gołym okiem, jeśli pozwoli na to pogoda, natomiast do dostrzeżenia Urana i Neptuna potrzebna będzie optyka (Merkury bywa również trudniejszy do zauważenia).
Całkowite zaćmienie Księżyca w marcu
W marcu całkowite zaćmienie Księżyca będzie widoczne dla mieszkańców Ameryki Północnej, szczególnie na Zachodnim Wybrzeżu. To zjawisko idealne dla rannych ptaszków, ponieważ nastąpi tuż przed świtem 3 marca.
Zaćmienia Księżyca występują wtedy, gdy Ziemia znajduje się dokładnie pomiędzy Księżycem a Słońcem, a nasza planeta rzuca cień na tarczę Księżyca.
Niebieski Księżyc 31 maja
31 maja pojawi się tzw. Niebieski Księżyc, czyli rzadka sytuacja, gdy w jednym miesiącu mamy drugą pełnię. Stąd powiedzenie „raz na Niebieski Księżyc”.
Pod koniec maja czeka nas właśnie taka dodatkowa pełnia, co sprawi, że w 2026 roku będzie ich łącznie trzynaście. NASA podkreśla, że nazwa może mylić – tarcza Księżyca nie będzie faktycznie niebieska.
Bliskie spotkanie Wenus i Jowisza w czerwcu
W 2026 roku dojdzie także do wyjątkowego układu planetarnego: dwa najjaśniejsze planety na niebie, Wenus i Jowisz, pojawią się w czerwcu tak blisko siebie, że będą wyglądały jak oddzielone zaledwie „na szerokość małego palca”.
Do obserwacji tego zjawiska nie będzie potrzebny teleskop – wystarczą dobre warunki pogodowe i widoczny horyzont.
Rój Perseidów 12–13 sierpnia
W nocy z 12 na 13 sierpnia przypada maksimum roju meteorów Perseidów. To jeden z najlepszych corocznych rojów meteorów, który w tym roku również zapowiada się bardzo efektownie.
Przy Nowiu Księżyca na niebie będą doskonałe warunki do obserwacji niemal na całym świecie, o ile dopisze pogoda. Ciemne, mało zaświetlone miejsce znacząco zwiększy szansę na zobaczenie wielu „spadających gwiazd”.
Rój Geminidów 13–14 grudnia
Rój meteorów Geminidów osiągnie maksimum w nocy z 13 na 14 grudnia. Najlepiej wyjść na obserwacje tuż po północy, aby podziwiać charakterystyczne, często lekko „zielonkawe” meteory przecinające niebo.
Świąteczna superpełnia w Wigilię
Na zakończenie roku pojawi się wyjątkowa superpełnia przypadająca w Wigilię. „Superksiężyc” występuje wtedy, gdy pełnia ma miejsce w momencie, gdy Księżyc znajduje się bliżej Ziemi na swojej orbicie, przez co wydaje się większy i jaśniejszy.
NASA żartobliwie uspokaja, że dzieci nie muszą się martwić – Święty Mikołaj będzie miał mnóstwo światła, aby dostarczyć wszystkie prezenty.
Całkowite zaćmienie Słońca 12 sierpnia w Hiszpanii
W Hiszpanii najważniejszym zjawiskiem astronomicznym roku będzie całkowite zaćmienie Słońca 12 sierpnia. To samo zaćmienie będzie można obserwować także z Grenlandii i Islandii.
Podczas całkowitego zaćmienia Słońca tarcza Księżyca całkowicie zasłania tarczę słoneczną, a dzień na krótko przypomina zmierzch. Do obserwacji faz częściowych zawsze trzeba stosować odpowiednie filtry ochronne.
Inne ważne wydarzenia astronomiczne w 2026 roku
W 2026 roku przewidziano również szereg innych ciekawych zjawisk:
- 2–3 stycznia: rój meteorów Kwadrantydów
- 3 stycznia: superpełnia Księżyca
- 10 stycznia: Jowisz w opozycji
- 17 lutego: obrączkowe zaćmienie Słońca (widoczne na Antarktydzie)
- 20 marca: równonoc marcowa
- 21–22 kwietnia: rój meteorów Lirydów
- 5–6 maja: rój meteorów Eta Akwarydów
- 21 czerwca: przesilenie letnie (czerwcowe)
- 30–31 lipca: roje meteorów Delta Akwarydów Południowych i Alfa Kaprikornidów
- 23 września: równonoc wrześniowa
- 25 września: Neptun w opozycji
- 4 października: Saturn w opozycji
- 7 października: rój meteorów Drakonidów
- 21–22 października: rój meteorów Orionidów
- 4–5 listopada: rój meteorów Taurydów
- 17 listopada: rój meteorów Leonidów
- 24 listopada: superpełnia Księżyca
- 25 listopada: Uran w opozycji
- 21 grudnia: przesilenie zimowe (grudniowe)
- 21–22 grudnia: rój meteorów Ursydów
